Mijn moeder B. is in diepe rouw, hoe gaat zij verder zonder mijn vader J.

(De liefdevolle reacties op het overlijden van mijn vader J.)

Na het overlijden van mijn vader J.  
staat de wereld van mijn moeder B.
volledig op zijn kop.

(De rollator en de knop zijn niet gewenst maar noodzakelijk.)

70 Jaar hebben mijn vader J.
en mijn moeder B. een leven gedeeld.
Bijna een leven lang hebben zij elkaar
in evenwicht gehouden.

Mijn vader J. ondersteunde mijn moeder B.
onder haar arm
waardoor ze rechtop kon staan
lopen
haar evenwicht kon bewaren.

Na al die jaren is mijn vader J. vergroeid
naar de kant van mijn moeder B.

Vanwege haar handicap
was mijn vader J. mantelzorger
ergens in de laatste jaren
werd mijn moeder B. mantelzorgsters.

Mijn moeder B.
heeft tropenjaren geleefd.

(Ordening en opruimen zijn nu een onderdeel geworden van het dagelijks leven.)

De diepe rouw
het verlies
het besef dat een leven eindig is
de berusting dat het goed is zó 
strijden in haar hoofd en
in haar lichaam. 

De rouw heeft het leven
van mijn moeder B.
overgenomen.

(Opschrijven en de dingen blijven doen die je altijd deed zorgen voor ritme en regelmaat.)

Mijn moeder B. en mijn vader J.
waren zó lang samen 
waren zó verbonden 
dat er niet alleen iets fysieks
iets emotioneels 
maar ook iets chemisch verandert
in het lichaam van mijn moeder B.

De stresshormonen
hebben grote gevolgen
voor haar 90 jaar.

(Óók nu geeft de vijgenboom weer haar vruchten.)

Mijn moeder B. heeft nu
de vrije beschikking 
over al haar herinneringen
van de afgelopen 90 jaar
hun 70 jaar samen.

Ze kan bij iedere herinnering
willekeurig instappen
aansluiten
of overstappen 
waar ze herkenning ziet
in andere herinneringen.

Ik ken al de verhalen
al die aansluitingen
al die overstappen
ze zijn onderdeel van mijn leven
met mijn moeder B.

Het zijn de ijkpunten in mijn leven
ze hebben altijd houvast 
herkenning 
en geruststelling gebracht.

Uit hersenonderzoek weten we dat trauma’s kunnen leiden tot 
veranderingen in de hersenen. Als we schokkende gebeurtenissen
meemaken of ons bedreigd voelen, zenden we instinctief signalen
uit naar anderen om ons te hulp schieten. Maar als niemand te hulp
schiet of gevaar blijft dreigen, treden oudere hersengebieden
in werking: de emotionele hersenen, die uit de zoogdierhersenen en
de reptielenhersenen bestaan.
Dan blokkeert het talige deel van het brein en schakelen we over
op primitievere manieren van overleven: vechten, vluchten of verstijven.
Stresshormonen zijn de motor van die reacties. Bij getraumatiseerde
kinderen en volwassenen is de stressreactie chronisch geworden.
Daardoor raakt het alarmsysteem in de hersenen verkeerd afgesteld.

Bessel van der Kolk
Augeo Magazine
Ditty Eimers
5 september 2020

(Óók nu komen de vogels weer hun nootjes halen.)
Vanuit de Spiral Dynamics verkeren mensen die te maken hebben 
met extreme stress of in een shock verkeren, zich in de beige zone 
van het waardesysteem en is voeding en liefdevolle verzorging 
het allerbelangrijkste.
In deze laag heb je toegang tot subtiele zintuiglijke waarnemingen, 
een uniek gevoel voor tijd en ruimte en een sterke verbondenheid 
met de natuur.

Leida Schuringa, 
Op weg naar erkenning, 
Stichting Divers, 
Den Bosch, 2000 
(Óók nu geeft de jaarkalender van Kandinsky kleur aan de dag.)

Nu zoeft mijn moeder B.
in hoog tempo
door al haar herinneringen.

Ik volg haar
zo veel mogelijk
zo ver mogelijk.

(Óók dit jaar bloeien de ‘paarse potjes’ van ouwe oma.)

Mijn moeder B. is een knokker
al haar hele leven lang.

Samen doen we 
er alles aan
om handen
en voeten
aan haar rouw te geven.

Mijn moeder heeft de regie
geeft de route aan
ik volg…………….

We stoppen waar
we afdwalen
waar de intensiteit belastend wordt.

We ruimen op 
waar herinneringen
haar blokkeren
want
‘een opgeruimd huis
is een opgeruimd hoofd’!

We kiezen voor kleur

waar vervangen
moet worden.

Dierbare herinneringen
krijgen hun eigen plek
waar ze gekoesterd worden.

Zo ontstaat er een tijdlijn
waarlangs mijn moeder B.
de weg naar het heden
kan vinden.

Mijn broer, zus en ik
nemen over
waar de zorgen haar belasten
regelen waar haar regie
het af laat weten.

Mijn moeder B. zoekt naar 
een nieuw
fragiel evenwicht.

Het verhaal van ons (boeddhistisch) Suttavada-huis en waarom het er niet komt

We zijn

eigenlijk

al best ver
met onze plannen.

We hebben een kavel

aan het water

op een goede plek
met een prima
zon-schaduwligging.

Een prachtig ontwerp
van onze vertrouwde architect
die ook ons Pentakelhuis heeft gebouwd
het Definitief Ontwerp ligt klaar.

Iedereen is welkom
in ons ‘Suttavada-huis’.

Ook dit huis
heeft een verhaal.

Het huis 
is verbonden
met de Suttava Foundation.

Een stichting voor ondersteuning
van projecten gebaseerd
op de leer van de Boeddha.

De stichting organiseert retraites
steunt monniken en nonnen
steun kloosters en retraite-centra
publiceert
is gericht op samenwerking.

Het Suttavada-huis
heeft een multi-functionele ruimte
voor training
coaching
dhamma-talks
stilte retraites
alle soorten van lessen
als ontmoetingsruimte
huiskamer.

Er is een kleine
aparte woon-eenheid
voor monniken
tijdelijke bezoekers
familie
B&B.

Het klopt
het past
het is een compleet plaatje.

We hebben het stopgezet.
Er gebeurt
te veel
in ons persoonlijk leven
waardoor we niet
de tijd
de aandacht
en de energie hebben 
die het vraagt.

Wie weet
ooit?!

Dag huis
Dag mooi fijn huis
Dag Suttavada-huis.

Wat is het temperament van mijn kind en hoe geef ik er richting aan?

Temperament
is een raar dingetje!

Iedereen heeft het
vroeg of laat
plopt het
altijd wel een keertje op.

Een volwassen temperament
is iets anders
dan een kinder temperament.

Een kinder temperament
reageert nog op

de temperatuur

de tijd van het jaar

de tijd van de dag

dat wat langskomt.

Kortom
het is er.

Als kind

geef je eraan toe

laat je het 
gebeuren.

Als volwassene
stuur ik
richt ik
kader ik
mijn temperament.

Als volwassene
leer ik mijn kinderen
hoe zij hun temperament
kunnen richten
sturen en
kaderen.

Dat is zo leuk met kinderen
je wordt er zelf
een leukere volwassene van
mits je natuurlijk
om kunt gaan 
met je eigen temperament.

Verdieping

Zo af en toe
zou ik dat temperament
van mijn kind
achter het behang willen plakken
of wegzetten op een plek
waar ik het eventjes niet zie.

Mijn oefening
als volwassenen
is mijn kind zijn temperament
te gunnen!

Mijn kind wil 
gerespecteerd worden in zijn
temperament
ongeacht zijn leeftijd
ongeacht zijn uitingsvorm.

Dat respect heeft mijn kind nodig
om te voelen
dat het er mag zijn
dat het oké is
dat ook zijn temperament er mag zijn.

Ik leer ik mijn kind
dat temperament iets is
dat komt
en weer gaat.

Ik leer mijn kind
hoe het zijn temperament 
kan ontladen
los kan laten.

Ik leer mijn kind 
dat ontspanning lucht geeft
en genezend werkt.

Zo zit er in tranen
van woede of verdriet
een bepaalde chemische stof
die als het in het lichaam
achterblijft zorgt
dat spanning  gevoeld blijft.

Wanneer ik 
het temperament van mijn kind
afwijs
op wil laten houden
negeer
dan
stapelt die chemische stof
zich op
en vindt het 
zonder controle een uitweg.

Ik geef mijn kind toestemming
om zijn temperament te voelen
het te mogen leven
het te uiten
passend bij leeftijd 
passend
bij normen en waarden
passend bij het moment 
passend bij de aanleiding
passend bij wat ikzelf
en mijn kind kan dragen.

Dan leert het
dat je temperament
een signaal is
van iets 
dat er iets aan de hand is.

Mijn kind confronteert
mij als ouder
voortdurend
met mijn eigen temperament
en hoe ik daarmee omga.

Het is mijn grootste opgave
tijd te nemen
om mijn eigen temperament
te mogen voelen
te onderzoeken
en te leren kennen.

Zo gun ik mijzelf
en mijn kind een kans
om je ‘temperament’ 
richting
en stuur te geven.

Mijn inspiraties zijn: 
Hanneke van Hasselt
Janusz Korczak
Rudolf Dreikurs
Het Theravada Boeddhisme.

Mijn vader J. is overleden, hij werd 90 jaar

Op zondag
aan het einde 
van een extreme hittegolf
met een donderend onweer
als slotakkoord
is mijn vader J.
overleden.

Ik weet dat mijn vader J.
plaats maakt voor nieuw leven.
Ik weet dat mijn vader J.
zijn achterkleinkind ergens onderweg tegenkomt.
Ik weet dat mijn vader J.
onder de stem van K. zijn weg heeft gevonden.

Vandaag is de begrafenis

met een dienst
in het kerkje
waar mijn ouders
vele voetstappen hebben 
waar ze kerkelijk actief waren
bij een kerkgemeenschap
die hen koestert.

De kerk
het geloof
hun geloof samen
heeft altijd
centraal gestaan.

Op een moderne
eenvoudige
en stevige manier
droegen zij hun geloof uit.

Voor mijn vader J.
was de tekst uit
Prediker 9 fundamenteel:

‘Dus eet je brood met vreugde
drink met een vrolijk hart je wijn.
Draag altijd vrolijke kleren
kies een feestelijke geur.
Geniet van het leven 
met de vrouw die je bemint.
Geniet op alle dagen van je leven.
Doe wat je hand  vindt om te doen.’

Mijn moeder B.
wil lied 280
op de liturgie
voor haar kleinkinderen
zodat ze beseffen
dat het leven doorgaat
ze deel zijn
van een lange keten
van mensen:

‘Dit huis van hout
en steen
dat lang de stormen
heeft doorstaan
waar nog de wolk
gebeden hangt
van wie zijn voorgegaan.

Mijn moedige moeder B.
heeft 
tijdens de dienst
naast de kist
van haar man
mijn vader J.
met vaste 
rustige
en ervaren stem
verteld
over hun leven 
samen
en wat zij
voor elkaar betekenden.

De kleinkinderen
brengen hem
naar zijn laatste rustplaats
op het kerkhof
achter het kerkje.

Waar hij
met waardigheid
respect 

en verdriet
wordt begraven.

Kleinzoon G.
bleef achter
bij het dichtgooien
van het graf
want

handen zijn zachter
stemmen zijn vriendelijker
aandacht is gerichter
wanneer een dierbare
waakt over het graf.

Ik ben verdrietig.
Ik heb ook een gevoel van blijheid.

Verdrietig
omdat ik mijn vader mis!
Verdrietig
omdat ik zie
hoe mijn moeder
na 65 huwelijk
haar evenwicht moet hervinden.
Verdrietig
omdat een mooi mens
er niet meer is.

Blijheid
omdat 90 jaar
een mooie leeftijd is.
Blijheid dat er een einde is
wanneer ouderdom
zijn lelijkste kant laat zien.
Blijheid vanuit het besef
dat doodgaan
bij het leven hoort
en mijn vader J.
veel dierbaars
achterlaat.

Het grote in- en uitpakken is begonnen

De dozen
de stickers
het plakband
is gearriveerd.

Het inpakken

is begonnen.

De laatste 

avond!

De verhuiswagen
staat voor de deur

bijna alles
gaat mee

er blijft
veel achter
dat bij het huis hoort

behalve deze lamp
die gaat met ons mee
al jaren.

Een laatste check.

Een afscheidsgroet
(met een prachtige bos bloemen)
van onze buren.

Het uitpakken
kan beginnen.

Een dag en een nacht in Hindeloopen (2)(familie)

Die dag en die nacht
in Slot Hylpen

was al maanden geleden
geregeld
gelukkig kon het toch
doorgaan.

We waren met 
3 zoons
aanhang
K. en ik.

Er was riant ruimte
zodat we rekening konden houden
met de Covid-19 maatregelen.

Ieder koppel zijn eigen ruimte
een eigen slaapkamer
een eigen badkamer
en dan was er nóg meer
ruimte
een groot terras
een grote tuin
een grote gang
een grote eetkeuken
een grote huiskamer
een grote kookkeuken.

Als je niet wilde
hoefde je
elkaar niet eens
tegen te komen.

We gingen
voor de omgeving

de sfeer

het gezelschap

en ondanks de 
beperkingen
was het goed
‘samen zijn’
met elkaar.

De tweeling wordt steeds zwaarder

Die arme K.
die sjouwt wat af
en ze worden
steeds zwaarder
en
zwaarder.
Hij sjouwt toch al gauw
rond de 17 kg
per kind
op zijn nek.
En bij een tweeling
is het dubbel.
Gelukkig
mag
het na elkaar.
Het is mooi weer
om naar
het strandje
te gaan.
Pootje baden
steeds verder
steeds natter
heel veel plezier!
Een beetje
hangen
plagen.
K. heeft er zijn handen
aan vol.