Wat ‘verlangen naar’ met mij doet en hoe ik mijn ‘normaalstandje’ ontregel

Sinds de inwijding van K.
als boeddhistisch monnik
krijg ik veel mee
van het Theravada Boeddhisme.

Zo zie ik Bhante
op YouTube
wanneer K. naar
een Dhamma-talk kijkt.

Zo luister ik naar het Pali
wanneer K.
zijn lessen oefent.

Zo hoor ik over 
Boeddha wanneer
K. een sutta  leest.

Zo voel ik het
aan de rust
in huis
wanneer K.
dagelijks mediteert.

Voor mij
is de zoektocht naar
‘herkenbare’ woorden
zodat ik
wat ik meekrijg
kan vertalen
naar ons dagelijks leven.

Bhante spreekt me aan 
in zijn uitleg
in zijn menselijkheid
in zijn wijsheid.

Hij onderwijst over 
– De vijf Precepts
De 6 R’s
Kamma
Lijden en Verlangen
De wet van Oorzaak en Gevolg  

en

Dependent Origination
  

Wat zoveel betekent als:
– wanneer dit er is
   is dat er ook
– van het ontstaan van dit
   komt het ontstaan van dat
– wanneer dit er niet is
   is dat er ook niet
– van het eindigen van dit
   komt de beëindiging van dat.

En hier
herken ik mijn
‘normaalstandje’.

Mijn opvoeding
de tijd waarin ik leef
de cultuur waar ik deel van ben
en mijn persoonlijkheidskenmerken
zorgen voor mijn
‘normaalstandje’.

Het standje waarmee ik
gedachteloos reageer
in actie kom
op prikkels
uit mijn omgeving.

Mijn ‘normaalstandje’
wordt gevoed
door de verwachtingen  
die ik heb van en over mijzelf
die anderen over mij hebben
of mijn dagelijks leven
dat om aanpassingen vraagt.

Mijn ‘normaalstandje’ zorgt  
dat ik 
in een cirkeltje ronddraai
en herhaaldelijk
hetzelfde gedrag heb.

Waar ergens
kan ik grip krijgen
op mijn ‘normaalstandje’
en uit die cirkel stappen ?

Dependent Origination
helpt mij
met het inzicht 
hoe
waar
wanneer
en welke 
keuze ik maak
zodat ik
uit mijn cirkel kan stappen .

Ik heb geleerd dat
bewustzijn
de eerste stap is.

Ik ben me bewust dat:
– alles vergankelijk is
– het om mijn verlangen gaat 
– dat niks persoonlijk is

Het is als de zon
die opkomt
stap voor stap
aan de hemel klimt
bij iedere stap de wereld
kleurt
vormt
licht
en warmte geeft
afhankelijk van
de tijd van het jaar
de plaats waar ik ben
en hoe ik de zon zoek.

Ik realiseer me
dat de zon
weer ondergaat
mij tijdelijk licht
kleur 
en warmte geeft
zonder dat ik er
onderdeel van ben.

Net als de zon
zijn mijn emoties
inzichten
en verlangens
slechts tijdelijk
en niet van mij.

De wet van oorzaak en gevolg (Paticca Samuppada)

Als dit

Paticca samuppada
of
de lering van het
afhankelijk ontstaan
(dependent origination)
is één van de centrale leringen
in het boeddhisme.

Het gaat
over de wet van oorzaak en gevolg.

dan dat

Gebeurtenissen vinden plaats
als gevolg van
andere gebeurtenissen
die daaraan zijn vooraf gegaan.

dan dit

Een oorzaak is datgene wat
een bepaalde omstandigheid
of gebeurtenis teweegbrengt.

dus dat

Een gevolg
is een gebeurtenis
die optreedt als resultaat
van één of meerdere oorzaken.

of dat

De lering
van het ‘afhankelijk ontstaan’
laat zien hoe onwetendheid
tot Kamma leidt.

wie rekent er dan 
op dit?

Boeddha leert
dat de keten
van het afhankelijk ontstaan
de oorzaak is van het lijden.

Of dat?

Uiteindelijk is  het onwetendheid
(niet-weten of fout-weten)
dat het lijden veroorzaakt.

Met als gevolg
dit

Wanneer er geen onwetendheid is
is er ook geen lijden.

Dit
is het doel
van de boeddhistische weg.

en de behoefte

Wanneer ik me onwetend hou
ik er vanuit ga
dat ik leer van mijn fouten
bevestig ik eigenlijk 
mijn onwetendheid.

tot dat

Door te zeggen
dat ik leer van mijn fouten
geef ik aan
dat ik me onwetend
wil houden
me niet wil verdiepen

terwijl dát
de bedoeling is.

Ik kan mijn Kamma
mijn lijden
oplossen
door me te verdiepen
kennis te zoeken
te luisteren naar ervaringen van anderen
of een plan te maken
bij iedere (nieuwe) activiteit.

Me voorbereiden
en kiezen 
met welke ‘intentie’ 
en
‘hoe’ ik mijn activiteiten
vorm geef.

Om
net als in de wasstraat
mijn claustrofobische neiging
tot remmen
om te zetten in
wat ik moet laten 
gebeuren
voor een schone auto.

Waarom K. spreekt over ‘kamma’ en niet over karma

Het begint
al bij ons ontbijt

en gaat
verder bij de 
koffie.

We praten  
over kamma.

Kamma komt uit het Pali
(karma uit het Sanskriet)

Pali is de spreektaal 
uit de tijd
van de boeddha.

De taal van de originele
boeddha-geschriften.

K. voelt zich 
als boeddhist
verbonden met de manier
waarop Bhante  
de oude Boeddha-geschriften
onderwijst.

Voor kamma is er geen
goed Nederlands woord
maar het betekent zoveel als
‘handelingen in’
gedachten
spraak
en doen.

Bij kamma gaat het om
‘bewustzijn’

om ‘intenties’

in ‘doen’
met
oorzaak en gevolg.

Dat ik me bewust ben
van mijn gedachten
van mijn intenties
van mijn woorden
van mijn acties.

Het besef dat mijn handelingen
positieve gevolgen
neutrale gevolgen
of negatieve gevolgen hebben.

Voor het nu
voor morgen
en voor de verre toekomst.

Als ik zonder opzet 
onbewust
zonder intentie
of
ongewild iets doe
bouw ik geen kamma op.

Wanneer ik per ongeluk
op een mier stap
en de mier dood
is dat technisch gezien
een negatieve daad.

Wanneer ik niet de intentie heb
of de mier onbewust dood
blijft het zonder gevolgen
voor mijn kamma.

Mijn intenties
en
mijn bewuste acties 
zijn dus de bepalende factoren
bij de vorming van mijn kamma.

Kamma
of de wet van oorzaak en gevolg
is een begrip
dat soms verkeerd
begrepen
of
gebruikt wordt.

Kamma heeft niets te maken
met toeval
met lot
mijn lot
of mijn voorbestemming.

De wet van oorzaak en gevolg
heerst in het hele universum
en telt voor iedereen.

Het boeddhisme kent
geen
rechtvaardigheid
onrechtvaardigheid
geluk of 
ongeluk.

Het boeddhisme gaat er vanuit
dat ik bewust kies
voor mijn acties en mijn daden en dat
IK
dáár verantwoordelijkheid voor neem.

Een appelpit (intern kamma)
groeit uit
tot een appelboom
nooit tot een perenboom.

Er zijn andere factoren
die de groei beïnvloeden
(extern kamma).

De grondsoort waar de appelpit
in terecht komt
hoeveel regen er valt
wanneer de zon schijnt
en het klimaat
waar de boom groeit.

Een sterke appelpit
die platgetrapt wordt
groeit nooit uit tot
een appelboom.

Een zwakke
of kwetsbare appelpit
van een zwakke
of kwetsbare appelboom
kan door  
sterke omstandigheden
uitgroeien
tot een sterke appelboom
en veel appels geven.

Onze gesprekken
aan tafel
gaan dus altijd over
bewustzijn
keuzes maken
en
verantwoordelijkheid nemen.

Het roept genoeg vragen op
bij mij
bij K.
bij ons samen
Dat geeft soms
intense discussies.

Want

tot hoever 
gaat mijn bewustzijn
in de keuzes die ik maak
en tot hoever kan ik
verantwoordelijkheid nemen?

Want

is er ook nog zoiets als
jezelf
onbewust of
onwetend houden
zodat je niet hoeft te kiezen
om verantwoordelijk te zijn?